انواع رابطه زوجی؛ طلاق یا ماندگاری رابطه
روابط زوجی یکی از مهمترین و پیچیدهترین ابعاد زندگی انسانی محسوب میشوند و به ویژگیهای شخصیتی، سبکهای ارتباطی، انتظارات زوجین و شرایط محیطی بستگی دارد. این روابط در مسیر خود دو سرانجام متفاوت دارد؛ ماندگاری و تحکیم پیوند زناشویی یا جدایی و طلاق. برخی روابط زوجی بر پایه درک متقابل، احترام و سازگاری شکل گرفته و با گذشت زمان عمیقتر و پایدارتر میشوند. برخی دیگر به دلیل عدم تفاهم، مشکلات ارتباطی، مسائل اقتصادی یا تعارضات ارزشی دچار تنش شده و در نهایت موجب جدایی میشوند. پرسش اساسی این است که چه عواملی موجب پایداری یا فروپاشی یک رابطه زوجی میشوند و آیا میتوان از طریق آگاهی و مهارتهای ارتباطی از بروز مشکلات و در نهایت طلاق جلوگیری کرد؟ در ادامه این مقاله انواع روابط زوجی را بررسی میکنیم.
انواع رابطه زوجی چیست؟
اگر در یک رابطه متعهدانه هستید و هیچگاه با شریک زندگی خود مشاجره نمیکنید، تبریک میگوییم! اما بهطور کلی، یادگیری نحوه بحث کردن به شیوهای مؤثر، محترمانه و سازنده برای حفظ یک رابطه سالم در درازمدت مهم است. مشاجره در هر رابطهای اجتنابناپذیر است، اما نحوه مدیریت آن تفاوتهای زیادی ایجاد میکند. طبق پژوهشهای موسسه گاتمن، پنج نوع رابطه زوجین بر اساس سبک مشاجره آنها شناسایی شده است. شناخت این الگوها در بهبود رابطه زوجین و در شیوه فرزندپروری تأثیر بسزایی دارد.
زوجهای تعارضگریز
این زوجها تمایل دارند بر نقاط مشترک خود تأکید کرده و از ورود به درگیریهای جدی پرهیز کنند. آنها بهطور مستقل و خودمختار عمل میکنند و احساسات خود را چندان بهوضوح ابراز نمیکنند. در ارتباطات خود رویکردی مینیمالیستی دارند و از مطرح کردن مسائل حساس خودداری میکنند، مگر آنکه یکی از طرفین احساس نارضایتی کند. در چنین شرایطی موضوع باید به شیوهای آرام و مستقیم مطرح شود. بهعنوان مثال، یکی از طرفین میتواند بگوید: چند دقیقه وقت داری؟ میخواهم درباره مشکلی که در خانه دارم با تو صحبت کنم. این روش به فضایی برای گفتوگو و رسیدن به نتیجهای مثبت کمک میکند.
این زوجها اگرچه از نظر احساسی چندان پرشور به نظر نمیرسند، اما تعادل بین استقلال و وابستگی متقابل را حفظ کرده و در نقاط مشترک خود به یکدیگر وابسته هستند. نسبت تعاملات مثبت به منفی در رابطه آنها حدود پنج به یک است و نشاندهنده یک رابطه نسبتاً متعادل و پایدار است.
زوجهای ناپایدار
در نقطه مقابل زوجهای تعارضگریز، زوجهای ناپایدار و بهشدت احساسی هستند. در جریان بحث و مشاجره، آنها بلافاصله تلاش میکنند طرف مقابل را متقاعد کنند و تا پایان گفتگو بر موضع خود پافشاری دارند. سبک گفتوگوی آنها پر از هیجان، خنده، شوخطبعی و حتی لحظاتی از بازی و تفریح است. این زوجها به نظر میرسد که از بحث کردن لذت میبرند، اما برخلاف تصور، در گفتوگوهایشان بیاحترامی و توهین جایی ندارد.
در چنین رابطهای، شفافیت احساسی نقش مهمی دارد و هر دو طرف احساسات خود را بدون سانسور بیان میکنند. این ویژگی باعث میشود که مرزهای مشخصی میان آنها وجود نداشته باشد و فضای ارتباطیشان باز باشد. البته گاهی عدم وجود این مرزها پر چالش است و حتی ناخواسته باعث ناراحتی یکی از طرفین میشود.
نسبت احساسات مثبت به منفی در این نوع رابطه پنج به یک است. درحالیکه ممکن است درگیریهای زیادی در آن رخ دهد، اما تحقیر جایی در بحثهای آنها ندارد. زوجهای ناپایدار مرز مشخصی میان دنیای شخصیشان ندارند و زندگیشان بیش از حد درهمتنیده است. این مسئله باعث میشود که آنها مدام در حال گفتوگو درباره نقشهایشان باشند، اما درعینحال بر ارتباط صادقانه و شفافیت احساسی در رابطه خود تأکید میکنند.
زوجهای تأییدکننده
زوجهای تأییدکننده آرام، متعادل و منطقی هستند. آنها مانند زوجهای تعارضگریز بهدنبال اجتناب از درگیری نیستند و مانند زوجهای ناپایدار در بحثهای احساسی غرق نمیشوند، بلکه سبکی میانه و متعادل را انتخاب میکنند. تعامل آنها با حس همدلی و درک متقابل همراه است و احساسات شریک زندگی خود را تأیید میکنند.
این زوجها بر مهارتهای حل مسئله تمرکز دارند و اغلب روابطی پایدار و سالم دارند. با این حال، گاهی ممکن است رقابت در برخی موضوعات، رابطه آنها را به یک جنگ قدرت تبدیل کند. طبق نظر متخصصان، یک رابطه موفق زمانی شکل میگیرد که هدف پیروزی در بحث نباشد، بلکه تلاش بر درک متقابل باشد.
زوجهای تأییدکننده در هنگام تعارض نیز احساسات خود را بهراحتی بیان میکنند و چیزی را در خود فرو نمیبرند. آنها به اختلافات خود رسیدگی میکنند، اما تنها در مسائلی که برایشان اهمیت دارد، نه در همه چیز. معمولا پس از یک بحث رقابتی، در نهایت به مصالحه میرسند. نسبت احساسات مثبت به منفی در این نوع رابطه حدود پنج به یک است.
زوجهای متخاصم
این زوجها شباهتهایی با زوجهای معتبر دارند، اما تفاوت اصلی آنها در شدت رفتارهای دفاعی است. در این رابطه، انتقادهای مکرر، جملاتی مانند «تو همیشه» و «تو هرگز» و غر زدن بیش از حد رایج است. هنگام مشاجره، هر دو طرف مدام دیدگاه خود را تکرار میکنند، بدون اینکه تلاشی برای درک احساسات یا دیدگاه یکدیگر داشته باشند. تحقیر و سرزنش در این رابطه نقش پررنگی دارد.
اگر شما و شریک زندگیتان به این شکل با یکدیگر مشاجره میکنید، بهتر است ابتدا فهرستی از «عبارات ممنوع» تهیه کنید تا احترام متقابل حفظ شود. از جملات مطلق مانند «تو همیشه این کار را میکنی» اجتناب کنید و بهجای آن، از عباراتی مانند «به نظر میرسد» یا «فکر میکنم» استفاده کنید. همچنین، زمانی که احساس میکنید حالت تدافعی گرفتهاید، نفس عمیق بکشید، کمی مکث کنید و سؤالاتی برای درک بهتر شرایط بپرسید. این کار فضای بحث را از حالت خصمانه خارج کرده و باعث درک متقابل میشود.
زوجهای متخاصم-بیاعتنا
این نوع رابطه شبیه میدان جنگی بیپایان است؛ هر دو طرف درگیر نزاعی دائمی هستند، بدون اینکه امیدی به حل مشکلات وجود داشته باشد. مشاجرات آنها شدید و پر از خشم است، اما در عین حال، حس انزوا و فاصله عاطفی بین آنها موج میزند. مشکل اصلی این زوجها این است که یا برای تغییر رابطه اهمیتی قائل نیستند، یا نمیدانند چگونه باید تغییر ایجاد کنند. در نتیجه، وارد چرخهای سمی میشوند که در آن هر دو طرف صرفاً از مواضع خود دفاع میکنند و تمایلی به مصالحه ندارند.
دکتر رابرتز معتقد است که چنین زوجهایی نسبت به احساسات و نیازهای یکدیگر بیاعتنا هستند. ازآنجاکه هیچیک به شکل متعهدانه برای بهبود رابطه تلاش نمیکند، احساس امنیت عاطفی در این رابطه کاهش مییابد و احتمال طلاق بالا میرود.
زوجهای قدرتمند
این زوجها در کنار یکدیگر زندگی مشترک و کسبوکار مشترکی دارند. آنها در مسیر موفقیت، همپای یکدیگر حرکت میکنند و به دلیل همفکری و اهداف مشترک، رابطهای قوی و پایدار دارند. این زوجها محبوب، موفق و از نظر مالی ثروتمند هستند. حضورشان در اجتماع تأثیرگذار است و گاه باعث حسادت دیگران میشود.
زوجهای بهترین دوست
در این نوع رابطه، دو نفر ابتدا دوستان صمیمی بوده و سپس رابطه عاشقانه میان آنها شکل گرفته است. این نوع ارتباط به دلیل پایهگذاری بر دوستی، اعتماد و احترام متقابل یکی از پایدارترین روابط محسوب میشود. این زوجها اولویت یکدیگر هستند و بدون اعمال کنترل یا حس مالکیت به شریک خود آزادی میدهند. برخلاف بسیاری از روابط که صرفا بر اساس عشق شکل گرفته، این زوجها به معنای واقعی کلمه از همراهی یکدیگر لذت میبرند. هرچند بسیاری از زوجها ادعا میکنند که رابطهشان بر پایه دوستی است، اما تنها تعداد کمی از آنها بهواقع مانند دو دوست صمیمی رفتار میکنند.
زوجهای همیشه درگیر
این زوجها مدام با یکدیگر بحث و جدل دارند. آنها همیشه بر سر موضوعات مختلف از مسائل کوچک روزمره تا مسائل جدیتر با هم اختلاف دارند. دلیل اصلی این تنش دائمی عدم مهارت در شنیدن یکدیگر است. هر دو طرف بهشدت حاضرجواب هستند و بهجای گوش دادن به دنبال پاسخدادن و دفاع از خود هستند. اگرچه این رابطه از بیرون ممکن است پرتنش و حتی غیرقابلتحمل به نظر برسد، اما برخی از این زوجها به دلیل هیجانی که در این ارتباط وجود دارد، همچنان در کنار یکدیگر باقی میمانند. بااینحال، یادگیری «هنر خوب شنیدن» به کاهش تنش و بهبود رابطه آنها کمک میکند.
زوجهای متضاد
در این نوع رابطه، دو نفر از نظر شخصیتی متفاوت از یکدیگر هستند. برونگرا با درونگرا، فرد منظم با فرد بینظم و آدم آرام با فردی پرهیجان وارد رابطه میشود. این تضادها، اگر به درستی مدیریت شوند، جذابیت رابطه را افزایش میدهند. فردی درونگرا ممکن است جذب فردی برونگرا شود، زیرا حضور او زندگیاش را پر از هیجان می کند. اگر این تفاوتها به درک متقابل منجر نشود موجب اختلافات اساسی می شود. موفقیت این نوع رابطه وابسته به پذیرش و احترام به تفاوتهای طرف مقابل است.
زوجهای بسیار شبیه به هم
در این نوع رابطه، هر دو نفر شخصیت، علایق و سبک زندگی تقریبا یکسانی دارند. آنها شغل مشابهی دارند، از یک نوع سرگرمی لذت میبرند و دیدگاههای مشابهی نسبت به زندگی دارند. این شباهتها باعث ثبات و درک متقابل در رابطه میشود، اما درعینحال ممکن است منجر به یکنواختی و کسالت شود. گاهی زوجهایی که بیشازحد شبیه به هم هستند، دچار روزمرگی میشوند و جذابیت رابطه برایشان کاهش مییابد.
ویژگیهای رابطه زوجی
بابنزر و وست (۱۹۹۲) شش ویژگی را به عنوان مشخصههای یک رابطه زوجی معرفی کردند. اکنون در سال ۲۰۲۱، همچنان رعایت این ویژگیها موجب موفقیت در روابط زوجی می شود. هرچند هیچ رابطهای خالی از مشکلات نیست، اما با رعایت برخی اصول اساسی میتوان سطح رضایت زناشویی را ارتقا داد.
- رابطه زوجی بر مبنای اختیار است
رابطه زوجی بر پایه انتخاب داوطلبانه شکل میگیرد، بدین معنا که هر دو فرد آگاهانه تصمیم به ازدواج گرفتند. این آگاهی که ازدواج یک انتخاب است، به پویایی و نشاط رابطه کمک میکند. به همین ترتیب، ماهیت اختیاری ازدواج میتواند خروج از آن را آسان کند. در واقع، هر فرد مسئولیت شکلدهی و کیفیت این رابطه را بر عهده دارد.
- تعادل بین پویایی و ثبات در رابطه زوجی
یک رابطه زوجی سالم به تعادل میان پویایی و ثبات نیاز دارد. برای حفظ پایداری رابطه ضروری است که میزان مشخصی از پیشبینیپذیری و ثبات در کنار تازگی و انعطافپذیری وجود داشته باشد. به عبارتی، تأکید بیش از حد بر تغییر یا عدم تغییر به پویایی رابطه آسیب میرساند.
- رابطه زوجی دارای گذشته، حال و آینده است
یک رابطه موفق بر اساس خاطرات گذشته شکل نمیگیرد. زوجها باید تلاش کنند تا رابطه خود را در زمان حال زنده و پرنشاط نگه دارند و در عین حال، آیندهای روشن را برای خود ترسیم کنند. تمرکز بیش از حد بر گذشته مانع از لذت بردن از لحظه حال و برنامهریزی صحیح برای آینده میشود. بنابراین ضروری است تعادلی میان گذشته، حال و آینده در رابطه زوجی برقرار شود.
- ازدواج، تلفیقی از دو گذشته و دو آینده است
ازدواج مستلزم ترکیب ارزشها، باورها و جهانبینیهای دو فرد است. این ترکیب موجب ایجاد شرایط جدیدی میشود که تطبیق با آن برای هر دو طرف اهمیت بالایی دارد. آگاهی از این تحول و درک متقابل به افزایش سازگاری و بهبود رابطه زوجی کمک میکند.
- رابطه زوجی مبتنی بر حمایت متقابل
استقرار گرفتن در یک رابطه زوجی نیازمند آن است که هر فرد از همسر خود حمایت کند تا حمایت متقابل را بپذیرد. این امر مستلزم درک و توجه به نیازهای همسر به همان اندازهای است که فرد به نیازهای شخصی خود اهمیت دهد.
- حفظ فردیت در عین تعهد به رابطه زوجی
در یک رابطه زوجی، هر فرد باید هویت و فردیت خود را حفظ کند و در عین حال، توانایی سازگاری و انعطافپذیری در جهت حفظ رابطه را داشته باشد. تعادل میان استقلال فردی و پیوند عاطفی نقش مهمی در پایداری رابطه ایفا میکند. احترام متقابل به هویت و فضای شخصی یکدیگر، عاملی کلیدی در موفقیت رابطه زوجی محسوب میشود.
ازدواج؛ چالشی پیچیده و در عین حال عاشقانه
ازدواج یکی از پیچیدهترین و در عین حال عاشقانهترین مراحل زندگی بزرگسالی است. این رویداد نباید به عنوان راهحلی برای مشکلات خانوادگی در نظر گرفته شود، بلکه باید آن را بهعنوان مرحلهای جدید از زندگی تلقی کرد که مستلزم تعیین اهداف، قواعد و ساختارهای خانوادگی تازهای است
سخن پایانی
رابطه زوجی پیوندی پویا و تأثیرپذیر از عوامل گوناگون است. ماندگاری یک رابطه زناشویی به تعهد، درک متقابل، مهارتهای ارتباطی مؤثر و تلاش مستمر برای حل چالشها نیاز دارد. هر رابطهای در هر زندگی زناشویی متفاوت است و نمیتوان نسخهای کلی برای موفقیت یا شکست آن ارائه داد. با این حال، آگاهی از اصول اساسی روابط زوجی، انعطافپذیری و تلاش برای بهبود کیفیت زندگی مشترک در کاهش تعارضات و افزایش رضایت زناشویی نقش بسزایی دارد.
با مشاورههای تخصصی گامی به سوی سلامتی روانی خود بردارید. وقت مشاوره خود را به راحتی رزرو کنید. مشاوره به شما کمک کرده تا سلامت روانی خود را حفظ کنید.
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.